Kedi Pepper yine iş başında. Avcılık becerileri sayesinde virologların Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilk jeilongvirüsü tanımlamasına yardımcı olan virüs avcısı kedi, yeni bir orthoreovirüs türü tespit etti.

Pepper’ın sahibinin Florida Üniversitesi Halk Sağlığı Fakültesi’nde virolog olan John Lednicky olması da buna yardımcı oluyor. Pepper, Everglades kısa kuyruklu kır faresi (Blarina carolinensis) yakaladı ve Lednicky bu küçük memeliyi laboratuvara test için götürdü. Lednicky’nin araştırmaları arasında, geyik çiçeği virüsü virüsünün incelenmesi de olduğu için, su faresindeki bulguların bu virüsün memeliler arasında nasıl yayıldığına dair ipuçları verebileceğini düşündü.

Araştırmalar sonucunda farede bir orthoreovirüs türü olduğu tespit edildi. Bu cinsteki virüsler genellikle beyaz kuyruklu geyikler, yarasalar ve insanlar da dahil olmak üzere birçok memeli türünü enfekte eder. İnsanlardaki etkileri tam olarak anlaşılamamış olsa da, nadiren bazı ortoreovirus vakalarının çocuklarda beyin iltihabı, beyin zarı iltihabı ve gastroenterite yol açtığına dair raporlar bulunuyor. Lednicky şunları söylüyor:

Özetle, orthoreovirüslere dikkat etmemiz ve bunları hızlıca tespit etmeyi öğrenmemiz gerekiyor.

Florida Üniversitesi’nde doktora adayı Emily DeRuyter ise şu sözleri dile getiriyor:

Birçok farklı memeli bu virüsü taşıyor ve endişelenmek için henüz yeterince bilgi yok. Memeli orthoreovirüsleri başlangıçta yetim virüsler olarak kabul ediliyordu yani insanlarda da dahil olmak üzere memelilerde bulunuyorlar ama hastalıklarla ilişkilendirilmiyorlardı. Ancak son zamanlarda solunum, merkezi sinir sistemi ve sindirim sistemi hastalıklarıyla bağlantılı oldukları düşünülüyor.

Resmi adı “Gainesville kemirgen jeilong virüsü 1” (İng: “Gainesville shrew mammalian orthoreovirus type 3 strain UF-1”) olan bu yeni virüsün genomik kodlama dizilerinin tamamı yakın zamanda Microbiology Resource Announcements dergisinde yayınlandı. Lednicky, Pepper’ın hiçbir hastalık belirtisi göstermediğini belirterek şöyle devam ediyor:

Bu, elimize geçen bir fırsattan yararlanarak yaptığımız bir çalışmaydı. Eğer ölü bir hayvan bulursanız, neden sadece gömmek yerine test etmeyesiniz? Elde edilecek çok fazla bilgi var.

2024 yılında Pepper, ABD’de ilk jeilongvirüsün tespit edilmesine yardımcı oldu. Lednicky’nin ayaklarının dibindeki halıya ölü bir fare bıraktı ve bu fare de test için laboratuvara götürüldü. Jeilongvirüs daha önce Asya, Afrika, Güney Amerika ve Avrupa’da görülmüştü. Ortoreovirüslerden farklı olarak, sadece memelileri değil, sürüngenleri, balıkları ve kuşları da enfekte ettiği biliniyor. Ayrıca, bu virüsler nadiren de olsa insanlarda da ciddi hastalıklara neden olabilir.

Pepper’ın bulduğu faredeki virüs, diğer jeilongvirüslerden genetik olarak farklıydı. Lednicky; bu virüsün kemirgen, insan ve insan olmayan primat hücrelerinde eşit derecede iyi çoğaldığını, bu özelliğinin de türler arası bulaşma için iyi bir aday yaptığının altını çiziyor. Ekip, yakın zamanda çiftlikte yetiştirilen ak kuyruklu geyiklerde de iki yeni virüs buldu. Lednicky bu durumun sıradan olduğunu şu şekilde anlatıyor:

Virüsler sürekli evrimleştiği ve laboratuvar teknikleri daha karmaşık hale geldiği için yeni virüslerin bulunması şaşırtıcı değil. Bunu söyleyen ilk kişi ben olmasam da eğer bakarsanız, bulursunuz ve bu yüzden sürekli yeni virüsler buluyoruz. Orthoreovirüslerin iki farklı türü, grip virüsüne benzer şekilde bir konak hücreyi enfekte edebilir. Bu iki yönlü enfeksiyon, genlerin karışıp eşleşmesiyle yeni bir virüs oluşturuyor.

2019 yılında, aynı ekip bir geyikte bulunan ilk orthoreovirüsü izole etti. Bu ilk türün genleri, Çin’de çiftlikte yetiştirilen vizonlarda ve Japonya’da çok hasta bir aslanda tespit edilen bir orthoreovirüsle neredeyse aynıydı. Bilim insanları, aynı hibrit virüsün Florida’daki çiftlik geyiklerinde ve binlerce kilometre uzaktaki iki etobur türde nasıl ortaya çıktığı konusunda oldukça şaşkındı. Bazı hipotezler, hayvan yemlerinin bileşenlerinin aynı üreticiden gelmiş olabileceği yönündeydi.

Orthoreovirüslerin nasıl yayıldığı, bulaştığı, insanlardaki yaygınlığı ve insanları ne kadar hasta edebileceği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Gelecekteki seroloji ve immünoloji çalışmaları, ekibin orthoreovirüslerin tehdidini, siyah bir kedinin bilim insanlarının bulmasına yardımcı olduğu virüs de dahil olmak üzere, daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.